Decyzja o sposobie utrzymania infrastruktury IT coraz częściej jest analizowana nie tylko przez działy techniczne przedsiębiorstw, ale również finansowe. Zakup własnych maszyn i ich umieszczenie w profesjonalnym centrum danych, czyli kolokacja, oznacza poważną inwestycję w sprzęt. Z kolei dzierżawa serwera u operatora zewnętrznego pozwala korzystać z gotowej infrastruktury bez ponoszenia wysokiego kosztu na początku. W tym artykule, przygotowanym we współpracy ze Sprint Data Center, porównujemy oba te rozwiązania z perspektywy kosztów, elastyczności i planowania inwestycji. Znajdziesz w nim informacje, które ułatwią Ci wybór opcji dopasowanej do potrzeb i sytuacji Twojej firmy.

Dwa modele utrzymania infrastruktury IT – na czym polega różnica?

Najważniejsza różnica sprowadza się tutaj do tego, kto jest właścicielem fizycznego urządzenia i kto ponosi koszt jego zakupu. Pierwszy z modeli to CapEx – w jego przypadku firma kupuje własne maszyny, a następnie umieszcza je w profesjonalnej, zewnętrznej serwerowni. Drugi to OpEx, gdzie przedsiębiorstwo wynajmuje serwery dedykowane, a więc urządzenia należące do operatora. Oznacza to, że płaci za ich dzierżawę, zwykle w formie miesięcznego abonamentu.

W pierwszym wariancie większy wydatek pojawia się na początku. Firma ponosi koszt zakupu maszyn, ale później posiada własny majątek i może wykorzystywać go przez kilka lat. Koszty utrzymania obejmują między innymi energię, miejsce, obsługę oraz późniejszą modernizację lub wymianę urządzenia. W drugim modelu nie trzeba inwestować dużej kwoty przed uruchomieniem środowiska. Serwer można wynająć na określony czas, a koszt infrastruktury IT jest ujmowany jako regularny wydatek operacyjny. To rozwiązanie jest szczególnie interesujące, gdy zapotrzebowanie na moc obliczeniową może się zmienić.

Nie ma więc uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, który model jest tańszy. Opłacalność danego rozwiązania zależy przede wszystkim od okresu użytkowania, konfiguracji sprzętu i konkretnych potrzeb firmy.

Własny serwer w kolokacji – kiedy inwestycja ma sens?

Zakup własnego sprzętu daje przede wszystkim pełną kontrolę nad nim. Firma sama wybiera producenta i konfigurację, a więc m.in.:

• procesory CPU i GPU,
• ilość pamięci RAM,
• rodzaj oraz pojemność dysków,
• typ kontrolerów sieciowych.

Może również zdecydować, kiedy sprzęt zostanie rozbudowany lub wymieniony. Takie urządzenia da się umieścić w profesjonalnym zewnętrznym obiekcie w ramach usługi, jaką jest kolokacja serwerów. Operator zapewnia wtedy miejsce, zasilanie, chłodzenie, łączność i zabezpieczenie infrastruktury IT, natomiast sam serwer pozostaje własnością klienta.

Taki model szczególnie dobrze sprawdza się przy długoterminowych projektach. Jeżeli firma wie, że określona konfiguracja będzie potrzebna przez wiele lat i przez większość tego czasu będzie intensywnie wykorzystywana, zakup sprzętu może okazać się korzystniejszy niż wieloletnia dzierżawa. Trzeba jednak uwzględnić nie tylko cenę zakupu. Serwer ma określony cykl życia, może wymagać części zamiennych, a po kilku latach jego wartość rynkowa spada. W kalkulacji należy więc uwzględnić zarówno koszt początkowy, jak i późniejsze utrzymanie.

Serwer dedykowany – elastyczność bez dużego wydatku początkowego

Dzierżawa oznacza, że firma korzysta z fizycznego urządzenia należącego do operatora. Serwery dedykowane pozwalają otrzymać określoną konfigurację bez konieczności kupowania sprzętu na własność. Z perspektywy finansowej największą zaletą jest niski próg wejścia. Zamiast przeznaczać kilkanaście czy kilkadziesiąt tysięcy złotych na zakup maszyn, firma ponosi jedynie stały i relatywnie niski koszt miesięczny. Ułatwia to rozpoczęcie nowego projektu, uruchomienie dodatkowej usługi lub zwiększenie zasobów bez wcześniejszego planowania dużej inwestycji.

Dzierżawa jest wygodna, gdy trudno przewidzieć, jak długo sprzęt będzie potrzebny. Jeżeli projekt zakończy się po roku, firma nie zostaje z urządzeniem, które trzeba później sprzedać lub wykorzystać w innym środowisku. Minusem może być natomiast wyższy łączny koszt przy bardzo długim okresie użytkowania. Jeżeli identyczna konfiguracja jest potrzebna przez wiele lat, suma opłat może ostatecznie przekroczyć koszt zakupu własnego serwera.

CapEx czy OpEx – jak porównać rzeczywisty koszt obu modeli?

Proste porównanie ceny serwera z miesięcznym abonamentem jest niewystarczające. Aby określić, który model jest bardziej opłacalny, trzeba policzyć całkowity koszt utrzymania infrastruktury IT w zakładanym okresie.

W przypadku własnego serwera należy uwzględnić cenę zakupu, koszt energii, kolokacji, obsługi, gwarancji i ewentualnych napraw. Warto również założyć określony czas eksploatacji oraz uwzględnić przyszłą modernizację lub wymianę urządzenia. Natomiast przy dzierżawie podstawą jest miesięczna opłata – jednak koniecznie trzeba sprawdzić, co dokładnie zawiera. Dodatkowo mogą pojawić się koszty rozszerzenia konfiguracji, zwiększenia przestrzeni dyskowej, dodatkowych usług czy administracji.

Kiedy kolokacja zaczyna być bardziej opłacalna?

Punkt opłacalności można określić, porównując koszt zakupu i utrzymania własnego sprzętu z sumą opłat za dzierżawę w tym samym okresie.

Jeżeli na przykład własny serwer kosztuje 30 tys. zł, a jego utrzymanie przez pięć lat generuje kolejne 15 tys. zł, całkowity koszt wynosi 45 tys. zł. Przy miesięcznej dzierżawie na poziomie 900 zł przez ten sam okres koszt wyniesie 54 tys. zł. W takim uproszczonym przykładzie zakup zaczyna być korzystniejszy, o ile firma rzeczywiście będzie korzystać ze sprzętu przez pełne pięć lat.

W praktyce obliczenie powinno uwzględniać także koszt kapitału. Pieniądze przeznaczone na zakup serwera nie mogą zostać wykorzystane na inne inwestycje. Dla działu finansowego może to mieć znaczenie szczególnie w szybko rozwijającej się firmie.

Kiedy lepiej wybrać serwer dedykowany?

Dzierżawa staje się bardziej opłacalna, gdy firma nie jest pewna, jak długo będzie potrzebowała konkretnej infrastruktury IT albo spodziewa się szybkich zmian technologicznych. Dobrym przykładem jest nowy projekt SaaS, którego popularność dopiero ma zostać zweryfikowana. Zakup serwerów przed poznaniem rzeczywistego zapotrzebowania może oznaczać zamrożenie kapitału w sprzęcie, który za rok okaże się niewystarczający albo niepotrzebny.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku sezonowego wzrostu ruchu. Jeżeli większa moc obliczeniowa jest potrzebna tylko przez kilka miesięcy w roku, zakup infrastruktury IT na cały okres może nie być najlepszym wykorzystaniem kapitału. OpEx może być również atrakcyjny dla firm, które chcą zachować możliwość szybkiej zmiany konfiguracji. Zamiast sprzedawać starszy sprzęt i kupować nowy, można przejść na inną konfigurację oferowaną przez operatora.

Jak podjąć najlepszą decyzję – 5 pytań, które warto sobie zadać przed wyborem

Przed wyborem pomiędzy kolokacją własnych serwerów a dzierżawą maszyn u zewnętrznego operatora, warto odpowiedzieć sobie na 5 prostych, ale bardzo istotnych pytań.

1. Jak długo sprzęt będzie potrzebny – im dłuższy i bardziej przewidywalny okres użytkowania, tym większy sens może mieć zakup własnej maszyny.
2. Czy zapotrzebowanie na zasoby sprzętowe jest stabilne – jeżeli konfiguracja będzie regularnie zmieniana, dzierżawa daje większą elastyczność.
3. Czy firma ma kapitał na zakup bez ograniczania innych ważnych inwestycji – jeśli zakup serwerów znacząco obciąży budżet, model OpEx może być bezpieczniejszym rozwiązaniem finansowym.
4. Kto będzie odpowiadał za sprzęt IT – przy własnym serwerze firma jest właścicielem urządzenia i musi zaplanować jego cykl życia. W przypadku dzierżawy część odpowiedzialności przejmuje dostawca.
5. Czy łączne koszty dla obu wariantów infrastruktury IT zostały policzone w tym samym okresie – rozwiązania te zawsze trzeba analizować w perspektywie odpowiadającej planowanemu wykorzystaniu infrastruktury.

Ostateczna decyzja nie powinna więc opierać się wyłącznie na analizie cen. Warto wziąć pod uwagę również przewidywane zapotrzebowanie na sprzęt, planowany czas jego wykorzystania oraz kierunek rozwoju firmy. Zakup własnych maszyn i ich kolokacja w zewnętrznym Data Center może być dobrym rozwiązaniem, gdy przedsiębiorstwo ma stabilne potrzeby i planuje korzystać z urządzeń minimum przez kilka lat. Dzierżawa serwera dedykowanego wymaga natomiast mniejszego wydatku na początku i pozwala łatwiej zmienić konfigurację w przyszłości. Z tego powodu świetnie sprawdza się przy nowych projektach i szybko rozwijających się usługach.

Wielu operatorów oferuje oba rozwiązania, czego doskonałym przykładem są usługi cenionego polskiego centrum danych Sprint Data Center. Jest to bardzo wygodne, gdyż pozwala swobodnie wybierać pomiędzy kolokacją własnych serwerów a dzierżawą urządzeń dedykowanych, zależnie od aktualnej sytuacji. W razie potrzeby zawsze można przejść z jednego rozwiązania na drugie, ograniczając związane z tym koszty.